Bouwtips & MOC's

LEGO lijmen: wanneer is het slim en welke lijm gebruik je?

6 min lezenBrickVillage redactie

LEGO lijmen: wanneer is het slim en welke lijm gebruik je?

LEGO raadt af om stenen te lijmen, maar voor tentoonstellingen en displays kan het toch zinvol zijn. Je leest welke soorten lijm er zijn, wat lijmen met de waarde doet en welke alternatieven vaak beter werken.

Je hebt uren aan een set gewerkt en dan valt hij bij het afstoffen half uit elkaar. Of je bouwt een eigen creatie voor een tentoonstelling en wilt zeker weten dat hij de reis overleeft. Dan komt de vraag vanzelf: kun je LEGO lijmen? Het kan, maar er zitten flinke nadelen aan, en LEGO zelf raadt het af. In dit artikel lees je wanneer lijmen zinvol is, welke soorten lijm er zijn, wat het doet met de waarde van je set en welke alternatieven vaak beter werken.

Het korte antwoord

LEGO raadt af om stenen te lijmen, omdat lijm de vorm van de stenen kan veranderen en je ze daarna niet meer kunt hergebruiken. Voor de meeste sets op een plank is lijm ook niet nodig: een stevige ondergrond, een vitrine en een paar slimme bouwtrucs werken beter. Lijm alleen als een model echt moet blijven staan tijdens vervoer of op een openbare plek, en kies dan een middel dat geschikt is voor ABS-kunststof. Reken erop dat een gelijmde set voor verzamelaars minder aantrekkelijk is.

Wat zegt LEGO zelf over lijm?

Op de servicepagina van LEGO staat het kort en duidelijk: LEGO vindt het geen goed idee om welke lijm dan ook op LEGO stenen te gebruiken. Lijm kan de stenen van vorm laten veranderen, en het hele idee van LEGO is dat je een model uit elkaar haalt en er iets nieuws van bouwt.

Daar zit ook een praktisch punt in. Stenen die aan elkaar vastzitten, kun je niet meer sorteren, verkopen als losse onderdelen of opnieuw gebruiken. Een kapotte verbinding herstellen is lastig, omdat er vaak lijmresten op de noppen achterblijven.

Waarom zou je toch lijmen?

Er zijn situaties waarin lijm een logische keuze is:

  • Tentoonstellingen en beurzen: een groot model wordt opgebouwd, vervoerd en door bezoekers bijna aangeraakt. Elke losse steen is daar een risico.
  • Modellen in een winkel of kantoor: wie een display in een openbare ruimte zet, wil niet elke week stenen terugzoeken.
  • Zwakke onderdelen: volgens New Elementary zitten onderdelen van zachter polyethyleen, zoals boombladeren, minder vast dan gewone stenen.
  • Kunstwerken: een mozaïek of sculptuur die nooit meer uit elkaar gaat, mag permanent vastzitten.

Voor een set die bij je thuis op een plank staat, geldt dat zelden. Daar is een goede plek en een stofkap meestal genoeg.

Van welk plastic zijn LEGO stenen gemaakt?

Wie wil lijmen, moet weten welk materiaal er op tafel ligt. New Elementary noemt drie veelgebruikte kunststoffen:

KunststofAfkortingWaar je het vindt
Acrylonitril-butadieen-styreenABSDe meeste gewone stenen en plaatjes
PolycarbonaatPCVeel doorzichtige onderdelen
PolyethyleenPEBladeren van bomen en andere buigzame delen

Een lijm die goed hecht op ABS, werkt niet automatisch op de andere twee. Kijk daarom altijd op de verpakking voor welke kunststoffen een lijm geschikt is en test eerst op een losse steen die niet in zicht komt.

Welke soorten lijm worden gebruikt?

Oplosmiddel dat het plastic versmelt

Op de oude fansite LUGNET vertelt een voormalig medewerker van een LEGO Imagination Center dat daar voor gewone stenen MEK werd gebruikt, een oplosmiddel dat het ABS als het ware aan elkaar smelt. Hij waarschuwt er meteen bij dat het erg onaangenaam spul is en dat je de dampen niet wilt inademen. Andere bouwers op dezelfde pagina noemen een ABS-cement uit de bouwmarkt. Dit soort middelen geeft de sterkste en meest blijvende verbinding. De stenen krijg je daarna niet meer los zonder schade.

Secondelijm op Technic

Volgens dezelfde LUGNET-pagina werd superlijm gebruikt voor Technic-onderdelen. De tip daarbij: doe een klein druppeltje in de connector en duw de as erin. Overtollige lijm blijft dan binnen en is van buiten niet te zien.

Lijm die weer oplost in water

Er zijn ook lijmen die beloven dat je ze later weer loskrijgt. New Elementary testte zo'n product, Le-Glue. Een paar bevindingen uit die test:

  • De lijm is een mengsel van dextrine en polymeerhars en bevat geen oplosmiddelen.
  • Volgens de verpakking hardt hij binnen 1 uur uit en is hij na 24 uur volledig droog.
  • Na 1 uur was er nauwelijks verschil met ongelijmde stenen te merken; na 24 uur zaten ze iets vaster, maar ook dan gingen ze zonder moeite los.
  • Bij de bladeren van polyethyleen was het verschil wel duidelijk: die zaten na het lijmen ongeveer zo vast als gewone ABS-stenen.
  • Na een korte spoelbeurt met warm water en een oude tandenborstel was alle lijm weg.
  • Een tube van 57 gram kostte destijds 8,99 dollar.

De conclusie van de tester was dat zo'n lijm vooral nuttig is voor boompjes en andere losse onderdelen, minder voor een heel model.

Zo lijm je zo veilig mogelijk

Besluit je toch te lijmen, houd dan deze volgorde aan:

  1. Bouw het model eerst volledig droog en controleer of alles klopt. Fouten zijn na het lijmen niet meer te herstellen.
  2. Kies een lijm die geschikt is voor het materiaal en lees de veiligheidsinstructies op de verpakking.
  3. Werk in een goed geventileerde ruimte en houd kinderen en huisdieren uit de buurt, zeker bij oplosmiddelen.
  4. Test op een reserve-steen die je toch niet meer gebruikt.
  5. Gebruik zo weinig mogelijk lijm en zorg dat er niets aan de buitenkant zichtbaar wordt.
  6. Lijm alleen wat nodig is: vaak volstaat de onderste laag op een bouwplaat of een paar kwetsbare verbindingen.
  7. Laat het model ongestoord drogen zolang de verpakking aangeeft, voordat je het verplaatst.

Wat doet lijmen met de waarde?

Voor verzamelaars is een gelijmde set een andere set geworden. Kopers verwachten bij een tweedehands set dat ze hem uit elkaar kunnen halen, kunnen controleren of hij compleet is en opnieuw kunnen bouwen. Met lijm kan dat niet meer. Een gelijmde set past daardoor slecht bij wat de meeste kopers zoeken en is lastiger te verkopen. Verkoop je toch een gelijmd model, vermeld dat dan altijd duidelijk in je advertentie. Meer over wat de waarde van een set bepaalt, lees je in ons artikel over retired sets.

Alternatieven voor lijm

In veel gevallen los je het probleem op zonder één druppel lijm:

  • Een vitrine of stofkap: beschermt tegen stof en stoten zonder iets aan de stenen te veranderen. Tips vind je in ons artikel over vitrinekasten.
  • Een stevige ondergrond: zet grote modellen op een vlakke plank of plaat, zodat ze niet doorbuigen bij het optillen.
  • Steviger bouwen: werk met overlappende stenen en plaatjes, zoals metselwerk, en verstevig lange delen met Technic-balken.
  • Opbouwen in modules: maak een groot model in losse delen die je apart vervoert en ter plekke in elkaar zet.
  • Losse stenen vervangen: een steen die niet meer goed klemt, vervang je door een nieuw exemplaar. Losse onderdelen vind je in de catalogus onder onderdelen.

Tot slot

LEGO lijmen kan, maar het is een keuze waar je niet meer op terugkomt. Voor de meeste sets thuis zijn een goede plek, een stofkap en stevig bouwen de betere oplossing; lijm bewaar je voor tentoonstellingen, displays en losse boompjes. Zoek je vervangende stenen of een nieuwe set om mee te bouwen, kijk dan in de catalogus van BrickVillage. Heb je stenen over, dan zet je ze eenvoudig te koop via verkoop iets, ook via de BrickVillage-app. Meer bouwtrucs lees je bij onze bouwtips.

LEGO® is een handelsmerk van de LEGO Groep. BrickVillage is een onafhankelijke marktplaats en is niet verbonden aan de LEGO Groep.

Veelgestelde vragen

Mag je LEGO lijmen?

Het kan, maar LEGO raadt het af omdat lijm de vorm van de stenen kan veranderen en je ze daarna niet meer kunt hergebruiken. Voor sets thuis is lijm meestal niet nodig.

Welke lijm is geschikt voor LEGO?

De meeste LEGO stenen zijn van ABS, dus kies een lijm die op de verpakking geschikt is voor ABS en test eerst op een reserve-steen. Doorzichtige delen zijn vaak van polycarbonaat en bladeren van polyethyleen, waar niet elke lijm op werkt.

Krijg je gelijmde LEGO weer los?

Bij oplosmiddelen en ABS-cement versmelt het plastic en krijg je de stenen niet meer los zonder schade. Er bestaan lijmen die in warm water oplossen, maar in de test van New Elementary gaven die weinig extra houvast, behalve bij buigzame bladeren.

Is een gelijmde LEGO set minder waard?

Voor verzamelaars meestal wel, omdat je een gelijmde set niet meer kunt controleren op compleetheid of opnieuw bouwen. Vermeld het altijd duidelijk als je een gelijmd model verkoopt.

Wat kan ik doen in plaats van lijmen?

Zet een model in een vitrine of onder een stofkap, bouw het op een stevige ondergrond en verstevig zwakke delen met overlappende stenen of Technic-balken. Grote modellen kun je ook in losse modules opbouwen en apart vervoeren.

Bronnen

Op zoek naar LEGO of iets te verkopen?

Bekijk duizenden tweedehands sets en onderdelen, of zet je eigen LEGO in een paar minuten online – met kopersbescherming.

Meer uit Bouwtips & MOC's

Alle artikelen →