LEGO opbergen en sorteren: op kleur, op soort of per set?

Wie een tijdje LEGO verzamelt, kent het moment: de bak met losse stenen is zo vol geraakt dat je langer zoekt dan bouwt. Een goed opbergsysteem lost dat op. Het bespaart tijd tijdens het bouwen, beschermt je stenen tegen zon en stof, en maakt het later veel makkelijker om sets compleet te maken of te verkopen. In deze gids lees je welke manieren van sorteren er zijn, welke opslag bij welke collectie past en hoe je sets met doos en handleiding goed bewaart.

Het korte antwoord

De beste manier om LEGO op te bergen hangt af van de grootte van je collectie. Een kleine collectie past prima in één afsluitbare bak, een middelgrote collectie sorteer je op kleur in een paar bakken, en een grote collectie sorteer je op soort onderdeel in ladekasten. Bewaar LEGO volgens LEGO zelf droog, uit direct zonlicht en niet warmer dan 40 °C, omdat stenen anders bros kunnen worden of verkleuren.

Wat zegt LEGO zelf over opbergen?

LEGO heeft een eigen hulppagina over sorteren en opbergen. Daarin staat dat de meeste fans hun stenen sorteren op kleur, per set, op formaat of op soort, en dat er geen goede of foute manier bestaat. Belangrijker is het advies over de omstandigheden: bewaar LEGO op een droge plek, uit de buurt van warmtebronnen en niet in direct zonlicht. Boven de 40 °C kunnen stenen volgens LEGO na verloop van tijd bros worden of verkleuren.

Als populaire opbergmiddelen noemt LEGO onder meer:

• doorzichtige opbergbakken
• gereedschaps- en hobbykoffers
• boterhamzakjes
• plastic ladesystemen
• vershoudbakjes
• LEGO Storage Bricks
• vitrinekastjes voor minifiguren

Dat zonlicht-advies is geen detail. Wit, grijs en lichtblauw plastic kan onder invloed van licht en warmte vergelen. Hoe je al verkleurde stenen aanpakt, lees je in ons artikel over LEGO schoonmaken en vergeelde stenen.

Sorteren op kleur of op soort?

Dit is de klassieke discussie onder LEGO-fans. Beide methoden hebben hun eigen voordelen.

Sorteren op kleur

Op kleur sorteren is snel en overzichtelijk. Je ziet in één oogopslag waar je rode of grijze stenen liggen, en het werkt goed voor kinderen. Het nadeel merk je bij grotere collecties: als je één specifieke 1x2-plaat in donkergrijs zoekt, zoek je alsnog in een bak met honderden donkergrijze onderdelen.

Sorteren op soort onderdeel

Op soort sorteren betekent dat alle 2x4-stenen bij elkaar liggen, alle tegels bij elkaar en alle Technic-pennen bij elkaar. Dat is vaak de keuze van bouwers die veel eigen creaties (MOC's) maken. Je vindt snel het juiste onderdeel, en de kleur is daarna makkelijk te kiezen. Het kost wel meer bakjes en meer tijd om op te zetten.

De combinatie

Veel verzamelaars kiezen uiteindelijk voor een mix. In een uitgebreide draad op Eurobricks beschrijven fans bijvoorbeeld hoe ze gewone onderdelen op soort sorteren, maar zeldzame kleuren en doorzichtige stenen apart op kleur bewaren. Een andere bruikbare tip uit die discussie: sorteer in twee rondes. Eerst grof (stenen, platen, tegels, Technic, minifiguren), daarna fijn binnen elke groep.

Welke opslag past bij jouw collectie?

Het speelgoedblog van FireStar Toys beschrijft deze stappen als een groeimodel. Begin met één bak met een deksel tegen stof. Ga daarna over op kleur, vervolgens op ladekasten waarin grote stenen (2x4 en groter) gescheiden liggen van kleine (1x4 en kleiner), en eindig eventueel met onderdelenkasten uit de bouwmarkt waarin elk laatje één type onderdeel in één kleur bevat.

Praktische tips die veel tijd schelen

Een paar kleine keuzes maken een groot verschil in hoe prettig je systeem werkt:

• Platen en tegels apart. Een tegel ziet er van bovenaf bijna hetzelfde uit als een plaat. Als ze in hetzelfde bakje liggen, zie je tegels makkelijk over het hoofd.
• Doorzichtige onderdelen apart. Ramen, lampjes en ander doorzichtig plastic krassen snel als ze tussen gewone stenen schuiven.
• Wielen en banden in een eigen bakje. Ze nemen veel ruimte in en raken anders overal tussen.
• Label je lades. Een etiket met een korte omschrijving of een plaatje van het onderdeel bespaart veel zoektijd zodra je collectie groeit.
• Kies lades niet te vol en niet te leeg. Een veelgehoorde klacht op Eurobricks is dat vaste lades altijd half leeg of juist overvol raken. Grote hoeveelheden van hetzelfde onderdeel passen vaak beter in zakjes in een grotere bak.
• Hergebruik bakjes. Lege adventskalender-trays of kleine vershoudbakjes zijn ideaal voor minifiguuronderdelen en accessoires.
• Sorteer in korte sessies. Een bak van tien kilo hoef je niet in één weekend te sorteren. Begin elke bouwsessie met een kwartier sorteren.

Hoe bewaar je complete sets?

Niet iedereen gooit al zijn stenen op één hoop. Verzamelaars die sets compleet willen houden, kiezen voor opslag per set. Dat is vooral slim als je sets later misschien wilt verkopen, omdat een complete set met handleiding meer opbrengt dan losse stenen.

Een werkwijze die goed werkt:

1. Haal de set uit elkaar in grote delen of helemaal.
2. Doe de onderdelen per bouwzakje of per kleurgroep in afsluitbare zakjes.
3. Leg de minifiguren in een apart klein zakje, zodat koppen en accessoires niet kwijtraken.
4. Bewaar de handleiding plat, bij voorkeur in een insteekhoes, zodat hoeken niet omkrullen.
5. Zet alles terug in de originele doos of in een genummerde opbergbak met het setnummer erop.

Ben je een handleiding kwijt? Die kun je vaak nog terugvinden. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over LEGO bouwinstructies terugvinden.

Dozen bewaren zonder dat ze beschadigen

Lege dozen nemen veel ruimte in. Veel verzamelaars vouwen dozen met een open klep voorzichtig plat en bewaren ze rechtop, zoals boeken in een kast. Dozen met een verzegeling bewaar je liever heel. Houd dozen in elk geval uit de zon, want bedrukt karton verbleekt nog sneller dan plastic, en uit vochtige ruimtes zoals een kelder of schuur.

Stof en displays

Gebouwde sets op een plank verzamelen stof, en stof in kleine hoekjes is lastig te verwijderen. Een vitrinekast met deuren of een stofkap van acryl houdt een model langer schoon. Plaats displays ook hier niet in direct zonlicht. Een kwast met zachte haren of een blazer voor camera-lenzen is handig om tussendoor stof te verwijderen zonder het model uit elkaar te halen.

Hoe houd je overzicht over wat je hebt?

Bij een grote collectie wordt het lastig om te onthouden welke onderdelen je al hebt. Een eenvoudige lijst met setnummers helpt al veel. Wie verder wil gaan, kan zijn sets en onderdelen bijhouden in een online database zoals Rebrickable. Daarmee zie je ook welke sets je met je eigen voorraad al bijna kunt bouwen.

Ontbreken er een paar onderdelen of minifiguren om een set compleet te maken? Kijk dan in de catalogus bij losse onderdelen of minifiguren.

Tot slot

Een goed opbergsysteem groeit mee met je collectie: begin eenvoudig, sorteer verder als zoeken meer tijd kost dan bouwen, en bewaar alles droog en uit de zon. Meer tips over sorteren, schoonmaken en bewaren vind je in de rubriek Verzamelen en opbergen. Op zoek naar aanvulling voor je collectie? Blader door de BrickVillage-catalogus. Kom je tijdens het sorteren sets tegen die je niet meer bouwt? Dan kun je ze eenvoudig verkopen via BrickVillage, ook via de BrickVillage-app.

LEGO® is een handelsmerk van de LEGO Groep. BrickVillage is een onafhankelijke marktplaats en is niet verbonden aan de LEGO Groep.